სექსუალური სურვილი მოტივაციური მდგომარეობაა, როცა ადამიანს უჩნდება ინტერესი სქესობრივი აქტივობის მიმართ. ამ დროს ის ეძებს, სურს და სჭირდება სიახლოვე. სურვილი შეიძლება რეალიზდეს სხვადასხვა ფორმით - მასტურბაციით, პარტნიორთან ინტიმური კავშირით, ან საერთოდ არ რეალიზდეს და თავშეკავებით დასრულდეს. ეს უკანასკნელიც ისეთივე ნორმალური გამოსავალია, როგორც დანარჩენი. ამ მდგომარეობას რამდენიმე სახელი აქვს: ლიბიდო, სექსუალური ლტოლვა, სექსუალური მოტივაცია. მთავარი ის არის, რომ სუბიექტური განცდაა და მისი გამომწვევი შეიძლება იყოს როგორც შინაგანი პროცესი, ისე გარეგანი სტიმული - ფანტაზია, მოგონება, მოფერება, სხეულებრივი შეხება, სექსზე საუბარი ან უბრალოდ განწყობა. სწორედ ამიტომ ერთსა და იმავე ადამიანს სურვილის ინტენსივობა სხვადასხვა პერიოდში სხვადასხვანაირი აქვს.

განსხვავება ინდივიდებს და სქესებს შორის

ადამიანები ერთმანეთისგან იმითაც განსხვავდებიან, თუ რამდენად ხშირად და რამდენად ძლიერად უნდებათ სექსი. ეს განსხვავება არსებობს როგორც კონკრეტულ ადამიანებს შორის, ისე სქესებს შორის საშუალო მაჩვენებლების დონეზე. ფართოდ გავრცელებული შეხედულებით, კაცებს სექსი უფრო ხშირად უნდებათ, ვიდრე ქალებს. თუმცა აქვე უნდა ითქვას, რომ საშუალო მაჩვენებელი ინდივიდზე არაფერს ამბობს - არსებობს უამრავი წყვილი, სადაც სწორედ ქალის ლიბიდოა უფრო მაღალი. სხვადასხვა თეორიული მიმართულება ამ საკითხს განსხვავებულად უყურებს. ფემინისტური მიდგომის მიხედვით, ქალებსა და კაცებს პრინციპში ერთნაირი სიხშირით უნდებათ სექსი და ამ კუთხითაც თანასწორები არიან, უბრალოდ საზოგადოებრივი ნორმები ქალის სურვილს უფრო ხშირად აჩუმებს. ამავე მიმართულების ზოგი წარმომადგენელი მიიჩნევს, რომ სქესობრივი კავშირი ისტორიულად ასოცირდებოდა ძალაუფლების ასიმეტრიასთან და მამაკაცის დომინანტურ როლთან.

ევოლუციური ახსნა

ევოლუციური თეორიის თანახმად, მამაკაცებს სექსის სურვილი უფრო ხშირად უჩნდებათ იმიტომ, რომ მათი რეპროდუქციული წარმატება პირდაპირ იზრდება პარტნიორთა რაოდენობის ზრდასთან ერთად. ქალისთვის კი სიხშირეს ასეთი მნიშვნელობა არ აქვს - ბიოლოგიურად წელიწადში ერთი ორსულობის ტარება შეუძლია, რაც ნიშნავს, რომ თითოეული არჩევანის ფასი გაცილებით მაღალია. ამიტომ ამ თეორიის ლოგიკით, ქალისთვის პარტნიორის შერჩევისას წინა პლანზე გამოდის სხვა ფაქტორები: უსაფრთხოება, სტაბილურობა, რესურსები და პარტნიორის საიმედოობა. სოციალური გაცვლის თეორია (Baumeister, Catanese & Vohs, 2001) ამტკიცებს, რომ კაცებს საშუალოდ უფრო მაღალი სექსუალური ლტოლვა აქვთ. ამის შედეგად ისტორიულად ჩამოყალიბდა მოდელი, სადაც მამაკაცები ქალებს სოციალურ ან მატერიალურ რესურსს სთავაზობდნენ ინტიმური ურთიერთობის სანაცვლოდ. ამავე თეორიის მიხედვით, თუ ქალებსაც ზუსტად იმავე სიხშირით მოუნდებოდათ სექსი, მისი სიმბოლური „ფასი" საგრძნობლად დაეცემოდა - რაც, სხვათა შორის, ნაწილობრივ მართლაც ხდება იმ საზოგადოებებში, სადაც ქალის სექსუალობა ნაკლებად სტიგმატიზებულია. არსებობს კიდევ ერთი მიდგომა - შეცდომების მენეჯმენტის თეორია, რომელიც ასევე ევოლუციურ ლოგიკას ეყრდნობა. მისი მიხედვით, კაცები ცდილობენ მინიმუმამდე დაიყვანონ გამოტოვებული შესაძლებლობის რისკი, ამიტომ თითქმის ყველა სიგნალს, რომელიც ინტიმურ დაინტერესებაზე შეიძლება მიუთითებდეს, დადებითად კითხულობენ. ქალები კი, პირიქით, უფრო მეტად ცდილობენ არახელსაყრელი კავშირის თავიდან აცილებას. თუ ურთიერთობისგან არც ემოციურ, არც პრაქტიკულ პერსპექტივას ვერ ხედავენ, უარის თქმის ალბათობა მკვეთრად იზრდება.

პორნოგრაფია, ინდუსტრია და ორი განსხვავებული ინტერპრეტაცია

მამაკაცების სექსუალური სურვილის სიძლიერეზე მსჯელობისას ხშირად მოჰყავთ არგუმენტად ისეთი ინდუსტრიები, როგორიცაა პორნოგრაფია და პროსტიტუცია. ორივე სფერო ისტორიულად დიდწილად მამაკაც მომხმარებელზეა ორიენტირებული და მისი მოთხოვნილების დაკმაყოფილებაზე აგებული. სოციალური გაცვლის თეორიის ლოგიკით, ეს უბრალოდ შედარებით იაფი „ალტერნატიული მიწოდებაა" იმ ბაზარზე, სადაც მოთხოვნა მიწოდებას აჭარბებს. ფემინისტური თეორია სრულიად სხვა დასკვნას აკეთებს იმავე ფაქტებიდან. მისი მიხედვით, ქალსა და კაცს შეიძლება იდენტური ლიბიდო ჰქონდეთ, უბრალოდ მამაკაცები ეძებენ გზებს ქალის ექსპლუატაციისთვის, და პორნოგრაფიაც და პროსტიტუციაც სწორედ ამის შედეგია, და არა ბიოლოგიური განსხვავების. ბევრი ფემინისტი მიიჩნევს, რომ პორნოგრაფია ქალზე ძალადობის ერთ-ერთი ფორმაა და მისი გავრცელება ამძაფრებს გენდერულ უთანასწორობას: ქალი ხშირად წარმოდგენილია როგორც ობიექტი და არა როგორც სუბიექტი, რაც აძლიერებს სტერეოტიპებს და გავლენას ახდენს საზოგადოების ზოგად დამოკიდებულებაზე. არიან უფრო ნეიტრალურად განწყობილი მკვლევრებიც, რომლებიც ამბობენ, რომ ორივე ინდუსტრია რთული სოციალური, ეკონომიკური და კულტურული ფაქტორების გადაკვეთაზე დგას. სიღარიბე, მიგრაცია, განათლების ხელმისაწვდომობა, სამართლებრივი რეგულაცია - ეს ყველაფერი ერთდროულად მოქმედებს. მხოლოდ ერთი თეორიის პრიზმიდან შეფასება, მათი აზრით, უბრალოდ არასაკმარისია.

რა რჩება ბოლოს

სექსუალური სურვილი ერთდროულად ბიოლოგიური, ფსიქოლოგიური და კულტურული მოვლენაა. მასზე მოქმედებს ჰორმონული ფონი, ძილის ხარისხი, სტრესის დონე, ურთიერთობის ეტაპი, წარსული გამოცდილება და ის ნორმებიც, რომლებშიც ადამიანი გაიზარდა. ამიტომ განსხვავება ადამიანებს შორის სავსებით ბუნებრივია და ერთი კონკრეტული თეორია სრულ სურათს ვერასდროს დაგვიხატავს. პრაქტიკულად ეს ერთს ნიშნავს: თუ წყვილში სურვილის სიხშირე არ ემთხვევა, ეს არც პათოლოგიაა და არც ვინმეს ბრალი. უბრალოდ საუბრის თემაა - და რაც უფრო ადრე დაიწყება ეს საუბარი, მით ნაკლები დაძაბულობა დაგროვდება.