ადამიანის სექსუალობასთან დაკავშირებული ფობია არის მდგომარეობა, როცა ადამიანს ეშინია, არ მოსწონს ან უარყოფითი და აგრესიული დამოკიდებულება აქვს რომელიმე კონკრეტული სექსუალური ჯგუფის ან სექსუალური ქცევის მიმართ.

ასეთ დამოკიდებულებას, როგორც წესი, თან ახლავს ანტიპათია, ზიზღი, დაცინვა, აბუჩად აგდება, ცრურწმენები, ავერსია, არაკეთილგანწყობა და ირაციონალური შიში ან სიძულვილი.

ტერმინოლოგიური ნიუანსიც არსებობს: ეს „ფობიები" კლინიკური მნიშვნელობით ფობიები არ არის. ნამდვილი ფობია შფოთვითი აშლილობაა, სადაც ადამიანი თავად იტანჯება საკუთარი შიშისგან და აცნობიერებს მის უსაფუძვლობას. ჰომოფობიის ან ტრანსფობიის შემთხვევაში კი საქმე გვაქვს დამოკიდებულებასთან, ცრურწმენასთან და სოციალურ პოზიციასთან და არა დიაგნოზთან. სახელწოდება ისტორიულად დამკვიდრდა - ტერმინი „ჰომოფობია" 1972 წელს ფსიქოლოგმა ჯორჯ ვაინბერგმა შემოიღო და სწორედ მისი წყალობით გადავიდა აქცენტი უმცირესობიდან იმაზე, ვისაც ეს დამოკიდებულება აქვს.

ძირითადი სახეები

ბიფობია - შიში ან უარყოფითი დამოკიდებულება ბისექსუალების მიმართ, ანუ მათ მიმართ, ვისაც სექსუალურად ორივე სქესი იზიდავს. მისი ყველაზე გავრცელებული ფორმა უარყოფა კი არა, უგულებელყოფაა: ბისექსუალობას ან „გარდამავალ ეტაპად" თვლიან, ან საერთოდ არ აღიარებენ რეალურ ორიენტაციად.

ჰეტეროფობია - შიში ან უარყოფითი დამოკიდებულება ჰეტეროსექსუალების, ანუ საპირისპირო სქესით დაინტერესებული ადამიანების მიმართ.

ჰომოფობია - შიში ან უარყოფითი დამოკიდებულება ჰომოსექსუალების მიმართ. ცალკე გამოიყოფა ინტერნალიზებული ჰომოფობია, როცა ადამიანი საზოგადოებრივ უარყოფას საკუთარ თავზე ატარებს და საკუთარ ორიენტაციას განიცდის, როგორც სირცხვილს. ეს ერთ-ერთი მთავარი მიზეზია, რის გამოც ამ ჯგუფში დეპრესიის მაჩვენებელი მაღალია.

ლესბოფობია - შიში ან უარყოფითი დამოკიდებულება ლესბოსელი ქალების მიმართ. ცალკე ტერმინი იმიტომ არსებობს, რომ აქ ხშირად ორი დამოკიდებულება ერთდროულად მოქმედებს - ორიენტაციისა და სქესის მიმართ.

ტრანსფობია - შიში ან უარყოფითი დამოკიდებულება ტრანსგენდერი ადამიანების მიმართ, ანუ მაშინ, როცა ადამიანის ბიოლოგიური სქესი და გენდერული იდენტობა ერთმანეთს არ ემთხვევა.

რაც ამ სიაში იშვიათად ხვდება

არსებობს სექსუალობასთან დაკავშირებული ნამდვილი კლინიკური ფობიებიც, რომლებზეც გაცილებით ნაკლებს საუბრობენ. გენოფობია სქესობრივი აქტის შიშია, ეროტოფობია - სექსუალობასთან დაკავშირებული ყველაფრის, გიმნოფობია კი შიშველი სხეულის, მათ შორის საკუთარის. ეს მდგომარეობები ადამიანს რეალურ ტანჯვას აყენებს და, სხვა ფობიების მსგავსად, ფსიქოთერაპიით კარგად იმართება - განსაკუთრებით კოგნიტურ-ბიჰევიორული მიდგომით.

ორივე ჯგუფს ერთი რამ აერთიანებს: ისინი უმეტესად უცოდინრობაზე დგას. პირად გამოცდილებას და ინფორმაციას ამ დამოკიდებულებების შესუსტების ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი აქვს - სწორედ ამიტომ ითვლება სექსუალური განათლება ცრურწმენების წინააღმდეგ ყველაზე ეფექტურ ინსტრუმენტად.