სექსოლოგია ინტერდისციპლინური მეცნიერებაა, რომელიც ადამიანის სექსუალური ქცევის ყველა გამოვლინებას შეისწავლის. ის აღწერს როგორც ნორმალურ სექსუალობას, ისე სექსუალური ქცევის ცვლილებებს - პარაფილიებს.
თანამედროვე სექსოლოგია კვლევის მულტიდისციპლინური ველია, სადაც ერთდროულად გამოიყენება ბიოლოგიის, მედიცინის, ფსიქოლოგიის, სტატისტიკის, ეპიდემიოლოგიის, პედაგოგიკის, სოციოლოგიის, ანთროპოლოგიისა და, იშვიათად, კრიმინალისტიკის მეთოდები. ის შეისწავლის სექსუალობისა და სქესობრივი კონტაქტის განვითარებას, მათ შორის ტექნიკასა და სქესობრივი სფეროს დარღვევებს. მკვლევრები დოკუმენტირებულ ინფორმაციას იძლევიან სხვადასხვა ჯგუფის სექსუალობაზე - შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირების, ხანდაზმულების და სხვათა - ასევე სექსუალურ პათოლოგიებზე.
აქვე ერთი დათქმა: სექსოლოგია აღწერითი დისციპლინაა და არა ზუსტი მეცნიერება. ის ცდილობს რეალობის კონკრეტული ასპექტები დაასაბუთოს, მაგრამ მის ამოცანაში არ შედის ეთიკური ნორმების ან „მოსაწონი" ქცევის დადგენა. სწორედ ამიტომ ის ხშირად იყო დავის საგანი - როგორც მათთვის, ვინც სექსუალობას საკრალურ სფეროდ მიიჩნევდა, ისე მათთვის, ვინც სექსოლოგების პრეტენზიას ობიექტურობასა და ემპირიულ მეთოდოლოგიაზე ეჭვქვეშ აყენებდა.
ისტორია: ოთხი პერიოდი
კაზიმეჟ იმელინსკი სქესობრივი ქცევის შესწავლის ისტორიაში ოთხ ეტაპს გამოყოფს: ისტორიამდელი, რომლის შესახებაც მხოლოდ ნაწილობრივი წარმოდგენა არსებობს; ინფორმაციის დაგროვების ეტაპი XVIII-XIX საუკუნეებში; მოსაზღვრე დისციპლინების პერიოდი, როცა სექსუალობას მედიცინის, ფილოსოფიისა და ბიოლოგიის ჩარჩოში სწავლობდნენ; და ბოლოს ის ეტაპი, როცა სექსოლოგია ცალკე მეცნიერებად გამოიყო.
„სიყვარულის ხელოვნებაზე" ძველი წყაროებიც არსებობდა - ოვიდიუსის Ars Amatoria, ვატსიაიანას „კამა სუტრა", ანანგა რანგა და არაბული „არომატული ბაღი". თუმცა არცერთი მათგანი სექსუალობას სისტემატური და მეცნიერული შესწავლის საგნად არ განიხილავდა - ესენი პრაქტიკული და ლიტერატურული ტექსტები იყო.
მეცნიერებამდელი სექსოლოგიის ერთ-ერთ წინამორბედად მარკიზ დე სადს (დონასიენ ალფონს ფრანსუა დე სადი) ასახელებენ, რომელმაც თავის ნაწარმოებებში სექსუალური გადახრების ვრცელი აღწერა შემოიტანა და პირველმა დაიწყო საუბარი სექსუალური ქცევის თავისუფლებაზე.
სექსუალობის ერთ-ერთი ადრეული შემსწავლელი იყო რიხარდ ფონ კრაფტ-ებინგი, რომლის 1886 წელს გამოქვეყნებული Psychopathia Sexualis სექსუალური ანომალიების შთამბეჭდავ კატალოგს წარმოადგენდა.
დამოუკიდებელი მეცნიერების დაბადება
პირველი, ვინც სექსოლოგიის, როგორც დამოუკიდებელი მეცნიერების კონცეფცია შესთავაზა საზოგადოებას, დერმატოვენეროლოგი ივან ბლოხი იყო. თავის ნაშრომში „ჩვენი დროის სექსუალური ცხოვრება და მისი კავშირი თანამედროვე კულტურასთან" (1909) მან აღნიშნა, რომ სქესის შესახებ სწავლება კომპლექსური უნდა იყოს და მოიცავდეს ბიოლოგიას, მედიცინას, ანთროპოლოგიას, ფილოსოფიას, ეთნოლოგიას, ისტორიას, ლიტერატურასა და ხელოვნებას.
XIX საუკუნის ბოლოს და XX-ის დასაწყისში ზიგმუნდ ფროიდმა საკუთარი პაციენტების კვლევაზე დაყრდნობით სექსუალობის თეორია განავითარა.
1908 წელს მაგნუს ჰირშფელდმა დაიწყო პირველი სამეცნიერო ჟურნალის გამოცემა სექსოლოგიაში, 1918 წელს კი ბერლინში დააარსა სექსოლოგიის პირველი ინსტიტუტი (Institut für Sexualwissenschaft). ის სექსუალური ქცევის, მათ შორის ჰომოსექსუალობის, სამედიცინო, ეთიკურ და იურიდიულ პრობლემებს სწავლობდა. 1921 წელს ჩაატარა პირველი საერთაშორისო კონგრესი სექსუალურ რეფორმებზე, 1928-ში კი დააარსა სექსუალური რეფორმების მსოფლიო ლიგა. ნაცისტების ხელისუფლებაში მოსვლისთანავე, 1933 წლის 6 მაისს, ინსტიტუტს თავს დაესხნენ, გაანადგურეს და ბიბლიოთეკა დაწვეს - სწორედ ეს ფოტოებია დღეს ცნობილი წიგნების წვის კადრებად.
კინსი, მასტერსი და ჯონსონი
1947 წელს ალფრედ კინსმა ინდიანას უნივერსიტეტში დააარსა სექსუალური კვლევების ინსტიტუტი, რომელიც დღეს მის სახელს ატარებს. განათლებით ზოოლოგი კინსი პირველი იყო, ვინც სექსოლოგიის შესწავლა მკაცრად ემპირიულ საფუძველზე დააყენა - მასობრივი ინტერვიუებითა და ანკეტირებით. მასვე ეკუთვნის სექსუალური ორიენტაციის კონტინუუმად წარმოდგენა, ე.წ. კინსის შკალა. მისმა კვლევებმა აჩვენა, რომ საზოგადოებრივი მორალით დადგენილ „ნორმას" მოსახლეობის დიდი ნაწილი სცილდება. მონაცემები ორტომეულად გამოიცა და „კინსის მოხსენების" სახელით არის ცნობილი.
1960-იანების ბოლოს სექსოლოგიის შემდგომი წინსვლა უილიამ მასტერსისა და ვირჯინია ჯონსონის ნაშრომებს დაეფუძნა: Human Sexual Response (1966) და Human Sexual Inadequacy (1970). 1978 წელს მათ დააარსეს Masters & Johnson Institute. ისინი პირველები იყვნენ, ვინც სექსუალურ ქცევაზე კვლევები ლაბორატორიაში, მოხალისეების უშუალო მონაწილეობით ჩაატარა.
ფრიც კლეინმა შეიმუშავა სექსუალური ორიენტაციის მატრიცა - მრავალგანზომილებიანი სისტემა, რომელიც კინსის შკალას ავსებდა. 1978 წელს გამოაქვეყნა The Bisexual Option, ბისექსუალობის ნოვატორული ფსიქოლოგიური კვლევა, 1998-ში კი დააარსა American Institute of Bisexuality.
რუსეთში სექსოლოგიური კვლევები 1930 წლამდე მიმდინარეობდა, შემდეგ შეწყდა და მხოლოდ 1970-იანებში აღდგა გენადი ვასილჩენკოს წყალობით, რომელმაც საბჭოთა სექსოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრი დააარსა.
დარგები და მეთოდები
სექსოლოგიაში რამდენიმე შედარებით დამოუკიდებელი მიმართულება გამოიყოფა. ნორმალური სექსოლოგია სექსუალური ქცევის ბიოლოგიურ, ანატომიურ, ფიზიოლოგიურ, ფსიქოლოგიურ და სოციალურ ასპექტებს შეისწავლის. კლინიკური სექსოლოგია პროფილაქტიკას, დიაგნოსტიკასა და მკურნალობას ეხება. ეთნოკულტურული მიმართულება სექსუალური ქცევის ისტორიულ და კულტურულ სხვაობებს იკვლევს მსოფლიოს ხალხებს შორის. სასამართლო სექსოლოგია ამ ცოდნას სექსუალური დანაშაულების გამოძიებასა და პრევენციაში იყენებს, ფამილისტიკა კი სექსუალურ ურთიერთობებს ოჯახის ფარგლებში სწავლობს.
ძირითადი მეთოდებია გამოკითხვა, ინტერვიუ და ანკეტირება. მათ ემატება ექსპერიმენტი ცხოველების ან მოხალისეების მონაწილეობით, კლინიკური დაკვირვება მკურნალობის პროცესში და შესაბამისი ლიტერატურისა და პუბლიცისტიკის ანალიზი.
სექსუალური ჯანმრთელობა და უფლებები
სექსუალური ჯანმრთელობა ადამიანის ჯანმრთელობის ოფიციალურად აღიარებული კომპონენტია. მისი თანამედროვე განმარტება ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის ეგიდით 2002 წელს ჩამოყალიბდა.
ის გულისხმობს არა მხოლოდ დაავადების არარსებობას, არამედ სომატურ, ემოციურ, ინტელექტუალურ და სოციალურ კეთილდღეობას სექსუალობასთან მიმართებით. აქვე მოიაზრება პოზიტიური დამოკიდებულება საკუთარ სექსუალობასთან და თავისუფალი სქესობრივი ცხოვრების უფლება იძულების, დისკრიმინაციისა და ძალადობის გარეშე.
იმავე კონსულტაციებზე ჩამოყალიბდა სექსუალური უფლებებიც: სექსუალურ ჯანმრთელობასა და შესაბამის სამედიცინო დახმარებაზე უფლება; სექსუალობასთან დაკავშირებული ინფორმაციის მიღების უფლება; სქესობრივ განათლებაზე უფლება; ფიზიკური ხელშეუხებლობის უფლება; პარტნიორის არჩევის უფლება; სქესობრივი ცხოვრების დაწყებაზე დამოუკიდებელი გადაწყვეტილების უფლება; ოჯახში სექსუალური ურთიერთობის ნებაყოფლობითობა; ბავშვის ჩასახვის ნებაყოფლობითობა; და უსაფრთხო, სიამოვნების მომტანი სქესობრივი ცხოვრების უფლება.
ეს ჩამონათვალი ერთი შეხედვით თვითცხადი ჩანს, მაგრამ სწორედ მისი დაფიქსირება იყო საჭირო იმისთვის, რომ სექსუალობა ჯანდაცვის და არა მხოლოდ მორალის საკითხად აღიარებულიყო.
0 კომენტარი
ჯერ კომენტარი არ არის.